Πλάτων: «Η αλληγορία(Ο Μύθος) του σπηλαίου»

Η Πολιτεία (ή Περί δικαίου) είναι ένα από τα γνωστότερα έργα του Πλάτωνα (427–347 π.Χ.), το οποίο γράφτηκε περίπου το 380 π.Χ., και ολοκληρώθηκε γύρω στα 374 π.Χ., κι έχει ασκήσει μεγάλη επιρροή τόσο στη φιλοσοφία, όσο και στην πολιτική θεωρία. Η Αλληγορία του Σπηλαίου (Βιβλίο έβδομο της Πολιτείας) παρουσιάστηκε από τον Πλάτωνα με σκοπό να συγκριθούν «οι επιπτώσεις της παιδείας και της έλλειψής της στη φύση του ανθρώπου». Γράφτηκε σε μορφή διαλόγου μεταξύ του Γλαύκωνα, αδελφού του Πλάτωνα, και του μέντορά του Σωκράτη, τον οποίο αφηγείται ο δεύτερος.

Βιβλίο 7ο  (Ο Μύθος Του Σπηλαίου)
Μετάφραση: Ιωάννης Γρυπάρης (1870-1942)

Ηρόδοτος, «Ιστορίαι» (Ηροδότου Μούσαι)

Οι Ιστορίαι είναι ο τίτλος του έργου του Ηροδότου, το οποίο σήμερα θεωρείται η θεμελιώδης βάση της Ιστορίας στο δυτικό πολιτισμό. Γράφτηκε το 450 π.Χ. στην ιωνική διάλεκτο και εξυπηρετεί ως αρχείο των αρχαίων παραδόσεων, της πολιτικής, της γεωγραφίας, και των συγκρούσεων που συνέβησαν μεταξύ διάφορων κουλτούρων γνωστών

Πλάτων, «Η απολογία του Σωκράτη»

Προοίμιο

ΠΛΑΤΩΝ, Απολογία  (17a-18a)

[17a] Ποιά εντύπωση σας έκαναν, εσάς, ω άνδρες Αθηναίοι, τα λόγια των κατηγόρων μου δεν το ξέρω· εγώ λίγο έλειψε να ξεχάσω κι ο ίδιος ποιός είμαι. Τόσο πειστικά μιλούσανε. Μολονότι, έτσι να πούμε, δεν είπαν τίποτε αληθινό. Ένα όμως θαύμασα προπάντων από τα πολλά ψέματά τους: τούτο που σας είπαν, να φυλαχθείτε μήπως σας γελάσω [17b] με τη ρητορική μου. Γιατί το να μην ντραπούν πως αμέσως τώρα, ο ίδιος εγώ, με τα πράγματα θα τους βγάλω ψεύτες, όταν φανώ πως καθόλου δεν είμαι τρομερός στα λόγια, αυτό μου φάνηκε

Ο Επίκουρος και η φιλοσοφία της ευτυχίας

Ο Επίκουρος και η φιλοσοφία της ευτυχίας (Ι)

Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας. Ο Επίκουρος (341 π.Χ. – 270 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή στην Αθήνα. Ήταν δεκαπέντε χρόνια νεώτερος από τον Μέγα Αλέξανδρο τον Μακεδόνα και γεννήθηκε επτά χρόνια ύστερα από το θάνατο του Πλάτωνα.

Ο πατέρας του καταγόταν από τον δήμο Γαργηττού, από το παλιό επιφανές Αθηναϊκό γένος των Φιλαϊδών και συμμετείχε στον αποικισμό της Σάμου. Ο Επίκουρος ανατράφηκε στην

Επίκουρος, Η Μαρτυρία των Αισθήσεων και ο Κανών

Γνώμες

Το αλάνθαστο των αισθήσεων δεν μας εξασφαλίζει το δρόμο προς την παντογνωσία. Οι αισθητηριακές εντυπώσεις είναι απόλυτα αξιόπιστες, αλλά θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε πως δεν είναι απόλυτα διαθέσιμες.

Τίποτε στο σύμπαν δεν παράγει εικόνες, ήχους ή μυρωδιές που να είναι προσιτές οπουδήποτε, στον καθένα και ανά πάσα στιγμή. Αντικείμενα μικροσκοπικού μεγέθους ή πολύ μακρινών αποστάσεων είναι δυνατό να μην ξεπερνούν το κατώφλι της αισθητηριακής αντίληψης, γεγονός που τα καθιστά αόρατα, άηχα, ή άοσμα. Ακόμη και μεγάλα αντικείμενα που

Επίκουρος, τα 4 κριτήρια της αλήθειας

O Επίκουρος είχε θέσει ως βάση του όλου στοχασμού αναφορικά με τον φυσικό κόσμο την προτεραιότητα της αισθητηριακής αντίληψης.

Η μαρτυρία που παρέχουν οι αισθήσεις προηγείται και είναι ανώτερη από κάθε τέτοιο στοχασμό ή θεωρία. Οι αισθήσεις αποτελούν το βασικότερο κριτήριο της αλήθειας.

Όλη η έρευνα αναφορικά με την πραγματικότητα του φυσικού κόσμου πρέπει να αρχίζει από τη μαρτυρία που παρέχουν οι αισθήσεις και σταθερά να παραπέμπει σ’ αυτήν. Aυτό το γνωσιολογικό αξίωμα αντανακλά την οντολογική δομή του φυσικού κόσμου, την οποία

Επίκουρος και εξουσία..

Κείμενο του Μπάμπη Πατζόγλου*: Στο παρόν κείμενο, θα μας απασχολήσει η σφοδρή σύγκρουση του Επίκουρου με την εξουσία. Σύγκρουση, η οποία συμπυκνώνεται σε δύο λέξεις που είναι το «Λάθε Βιώσας.». Αυτό το «Λάθε Βιώσας» που σημαίνει να ζεις στην αφάνεια, ή να περνάς την ζωή σου απαρατήρητος.

Τι σημαίνει όμως να ζεις στην αφάνεια; Άραγε εδώ έχουμε να κάνουμε με μία άρνηση; με μία αποχή; Μήπως έχουμε να κάνουμε με μία αδιαφορία προς τα κοινά; Με μία απαξίωση;

Όμως η άρνηση αυτή, γίνεται κατάφαση από μόνη της.

Επίκουρος, «Οι επιθυμίες»

Ο άνθρωπος αισθάνεται κάποιες ανάγκες και επιθυμεί να τις ικανοποιήσει, γιατί έτσι αισθάνεται ηδονή και φτάνει στην ευδαιμονία. Οι επιθυμίες που έχει ο άνθρωπος στη ζωή του διακρίνονται σε:

• Φυσικές και αναγκαίες (π.χ. η επιθυμία για το νερό είναι και φυσική και αναγκαία, για να επιβιώσει ο άνθρωπος). Πολύ εύκολα μπορεί ο άνθρωπος να ικανοποιήσει αυτές τις επιθυμίες.

• Φυσικές και μη αναγκαίες (π.χ. η επιθυμία για εκλεκτά φαγητά). Ο άνθρωπος

Επίκουρος, «Η επικούρεια τετραφάρμακος»

Όλη η φιλοσοφία σύμφωνα με τον Επίκουρο, πρέπει να υπηρετεί ένα χρήσιμο σκοπό για την ανθρώπινη ζωή, διαφορετικά αυτή δεν έχει νόημα και σημασία.

«Μάταιος (κενός) είναι ο φιλοσοφικός λόγος που δεν θεραπεύει κανένα ανθρώπινο πάθος, ακριβώς όπως η ιατρική δεν οφελεί παρά μόνο όταν θεραπεύει τις αρρώστιες του σώματος, έτσι και η φιλοσοφία δεν προσφέρει τίποτα, αν δεν απαλλάσσει την ψυχή από τα πάθη της.»

Επίκουρος, «Επιστολή προς Ηρόδοτο - "περί φύσεως"»

Η Επιστολή προς Ηρόδοτο είναι η πρώτη από τις τρεις Επιστολές  που αποτελούν επιτομές της  επικούρειας   φιλοσοφίας   και   αναφέρεται  στην  φυσική   θεωρία   του  Επίκουρου.  Έχει διασωθεί από τον Διογένη Λαέρτιο ( 3ος αιώνας μ.χ.) και περιλαμβάνεται στο 10ο βιβλίο του έργου του: «Βίοι και γνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων και εν των εκάστη αιράσει αρεσκόντων εν επιτόμω συναγωγή» Η Επιστολή απευθύνεται σε προχωρημένους, σε εκείνους που είτε έχουν μελετήσει και γνωρίζουν την επικούρεια φυσιολογία είτε ασχολούνται συστηματικά με την έρευνα και τη μελέτη  της  φύσεως  και  «είναι  ένα  από  τα  πλέον δύσκολα   και σκοτεινά   κείμενα   στην Ελληνική γλώσσα».

Επίκουρος, «Επιστολή προς Πυθοκλή - Επιτομή περί ουρανίων φαινομένων (Φυσιολογία)»

Ο βίος του Επίκουρου υπάρχει στο έργο του Διογενη Λαέρτιου "Βίοι καιγνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων και των εκάστη αιρέσει αρε-σκόντων εν επιτόμω συναγωγή", το οποίο σώζεται ακέραιο ως τιςημέρες μας. Το έργο αναφέρεται για λόγους συντομίας, "Βίοι φιλοσόφων". Οι ερευνητές έχουν χρονολογήσει τη συγγραφή του, τον 3ο αι. μ.Χ. Οι "Βίοι φιλοσόφων" αναπτύσσονται σε 10 βιβλία. Το 10ο βιβλίο αναφέρεται στο βίο του Επίκουρου. Στο βιβλίο ο Διογένης περιλαμβάνει την επιστολή του Επίκουρου στον Πυθοκλή η οποία αποτελεί την επιτομή της φιλοσοφίας του στα θέματα των μετεώρων, δηλαδή των ουρανίων.

Επίκουρος, «Επιστολή προς Μενοικέα - "Περί βίου"»

H επιστολή του Επίκουρου προς Μενοικέα εντοπίζεται στο έργο «Βίοι και γνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων και των εκάστη αιρέσει αρεσκόντων εν επιτόμω συναγωγή» του Διογένη Λαέρτιου, ιστοριογράφου των φιλοσόφων της αρχαιότητας. Στο δέκατο και τελευταίο βιβλίο του έργου αυτού περιλαμβάνεται ο βίος του Επίκουρου και η φιλοσοφία του, η οποία παρουσιάζεται μέσω των τριών επιτομικών επιστολών, των «κύριων δοξών» και διανθίζεται με σχόλια του συγγραφέα. Η επιστολή “προς Μενοικέα” αποτελεί την επιτομή της Ηθικής φιλοσοφίας του Επίκουρου «Περί βίου».

Κροίσος και ο Σόλων: Η διδακτική ιστορία για την ευτυχία

Ο Ηρόδοτος μας διηγείται τον περίφημο διάλογο του Σόλωνα με τον Κροίσο για τον ‘ολβιώτατο’ των ανθρώπων.

Ο βασιλιάς της Λυδίας Κροίσος ήταν ξακουστός σε όλο τον αρχαίο κόσμο για τα αμύθητα πλούτη του. Από τους φόρους που του έδιναν οι ελληνικές αποικίες της Μικράς Ασίας και από τα χρυσωρυχεία του Πακτωλού ποταμού γινόταν όλο και πιο πλούσιος και πιο περήφανος για

Σοφοκλής, «Αντιγόνη» (Γ' στάσιμο στ.781-800, Ἔρως ἀνίκατε μάχαν)

Χορός: Ἔρως ἀνίκατε μάχαν,
Ἔρως, ὃς ἐν κτήνεσι πίπτεις,
ὃς ἐν μαλακαῖς παρειαῖς
νεάνιδος ἐννυχεύεις,
φοιτᾷς δ᾽ ὑπερπόντιος ἔν τ᾽ 785
ἀγρονόμοις αὐλαῖς·
καί σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδεὶς
οὔθ᾽ ἁμερίων σέ γ᾽ ἀνθρώ-
πων, ὁ δ᾽ ἔχων μέμηνεν. 790

Βοκάκιος (Giovanni Boccaccio), «Το Δεκαήμερο» (Διήγημα: Τοφάνο-Μαργαρίτας)

{Το "Δεκαήμερο γράφηκε στη Φλωρεντία στα 1350-53. Αποτελείται από εκατό διηγήματα, χαρισμένα σε δέκα μέρη κι' από ένα προοίμιο.}

Ζούσε κάποτε στο Αρέτσο ένας πλούσιος που τον έλεγαν Τοφάνο και είχε πάρει για γυναίκα του μια ωραιότατη νέα που την λέγανε Μαργαρίτα και που χωρίς να ξέρει το γιατί, είχε αρχίσει αμέσως να την ζηλεύει. Η γυναίκα του, βλέποντας ένα τέτοιο πράγμα, αγανάκτησε, και αφού τον ρώτησε πολλές φορές ποια είναι η αιτία της ζήλιας του, χωρίς εκείνος να ξέρει να της πει άλλο από γενικότητες και πονηριές, αποφάσισε να τον κάνει να σκάσει από εκείνο ακριβώς

Κουίντος Οράτιος Φλάκκος (Quintus Horatius Flaccus), Η ωδή του «carpe diem»

Ο Ρωμαίος λυρικος ποιητής Οράτιος (1ος αιώνας π.Χ.) έγραψε τέσσερα βιβλία με ωδές
και η 11η ωδή του 1ου βιβλίου του είναι η ακόλουθη: 

Εσύ μη, Λευκονόη μου, ρωτάς, δεν κάνει να το ξέρεις,
ποιο τέλος για σένα και ποιο τέλος για μένα θα δώσουν οι θεοί
και μη γυρεύεις με αριθμούς Βαβυλωνίων να το βρεις.
Πόσο καλύτερα είναι υπομονή σε ό, τι γενεί να δείχνεις!
είτε πολλούς χειμώνες μας χάρισε ο Δίας είτε αυτόν
εδώ ως τελευταίο που τώρα το κύμα της τυρρηνικής

Αριστοφάνης (448-385 π.Χ.), «Πλούτος»

Υπόθεση 

 Ο "Πλούτος" είναι το τελευταίο από τα σωζόμενα έργα του Αριστοφάνη και παρουσιάστηκε στο αθηναϊκό κοινό το 388 π.Χ. Θέμα του έργου είναι η άνιση κατανομή των αγαθών και η λαχτάρα των ανθρώπων για μια καλύτερη ζωή. O Xρεμύλος, φτωχός Αθηναίος αγρότης, οδηγεί στο ναό του Ασκληπιού το θεό Πλούτο, που τυφλώθηκε από το Δία, για να μην ανταμείβει μόνο τους καλούς. Παρά τις ενστάσεις της

Σοφοκλής (496-406 π.Χ.), «Αντιγόνη»

 Υπόθεση

Η Αντιγόνη είναι αρχαία τραγωδία του Σοφοκλή που παρουσιάστηκε πιθανότατα στα Μεγάλα Διονύσια του 441 π.Χ.. Το θέμα της προέρχεται από τον Θηβαϊκό κύκλο, απ’ όπου ο Σοφοκλής άντλησε υλικό και για δύο άλλες τραγωδίες του, τον «Οιδίποδα Τύραννο» και τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ». Τα «γεγονότα» της «Αντιγόνης» είναι μεταγενέστερα χρονολογικά από εκείνα των τραγωδιών για τον Οιδίποδα, αλλά η «Αντιγόνη» παρουσιάστηκε πριν από αυτές. 

Αισχύλος (525-456 π.Χ.), «Προμηθεύς Δεσμώτης»

Τραγωδία με φιλοσοφικό και πολιτικό υπόβαθρο, το ποιητικό αριστούργημα του Αισχύλου μιλά για την ελεύθερη βούληση και την αμφισβήτηση της εξουσίας. Ο Προμηθέας κραυγάζει πως η αμφισβήτηση της εξουσίας είναι πάντα, ένα ρήγμα, ένα άλμα, ένα δημιουργικό ξέσπασμα της ελεύθερης βούλησης - χωρίς τακτικούς ελιγμούς, χωρίς «στρατηγικούς» περιορισμούς και γίνεται έτσι η πρώτη φωνή στην ανθρώπινη Ιστορία που δηλώνει ευθαρσώς: Είμαι ρεαλιστής, γιατί ζητώ το αδύνατο. Και το ζητώ, χωρίς άλλον λόγο από τον εαυτό μου. [.....] Κ. Καστοριάδης

 

ΥΠΟΘΕΣΗ: Ο απείθαρχος Τιτάνας Προμηθέας, αμφισβητεί την εξουσία του Δία, χαρίζοντας τη φωτιά στους ανθρώπους. Η τιμωρία θα είναι αμείλικτη. Με διαταγή του πατέρα των θεών θα δεθεί σ’ έναν άγριο βράχο, στα πέρατα του κόσμου. Ωστόσο εκείνος δεν θα σταματήσει να καταφέρεται κατά της εξουσίας, εξαγριώνοντας τον Δία, ο οποίος τον καταποντίζει στον Τάρταρο.

Ομήρου Οδύσσεια, «Ραψωδίες Α-Κ» 1ο Μέρος

Ομήρου Οδύσσεια
1ο Μέρος     2ο Μέρος     3οΜέρος

Τηλεμάχεια
Ραψωδία α

Θεών αγορά. Αθηνάς παραίνεσις προςΤηλέμαχον. 
Μνηστήρων ευωχία.

{Μετάφραση Αργύρη Εφταλιώτη (1849–1923)}

  Τον άντρα τον πολύπραγο τραγούδησέ μου, ω Μούσα,

που περισσά πλανήθηκε, σαν κούρσεψε τής Τροίας

το ιερό κάστρο, και πολλών ανθρώπων είδε χώρες

κι έμαθε γνώμες, και πολλά στα πέλαα βρήκε πάθια,