Η σημασία της γλώσσας στη φιλοσοφία του Επίκουρου

Του Κ. Α. Ναυπλιώτη. Η πίστη του Επίκουρου στην ύπαρξη, ως φαινόμενη πραγματικότητα, ανοίγει τον δρόμο για την αναζήτηση τής αλήθειας μέσω τού κόσμου των φαινομένων και αποτελεί τη μόνη ασφαλή βάση τής επιστήμης (1). Εδώ όμως παρεμβαίνει η έρευνα η οποία ασχολείται με δύο πράγματα. δηλ.

Ο Επίκουρος και η φιλοσοφία της ευτυχίας

Ο Επίκουρος και η φιλοσοφία της ευτυχίας (Ι)

Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας. Ο Επίκουρος (341 π.Χ. – 270 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή στην Αθήνα. Ήταν δεκαπέντε χρόνια νεώτερος από τον Μέγα Αλέξανδρο τον Μακεδόνα και γεννήθηκε επτά χρόνια ύστερα από το θάνατο του Πλάτωνα.

Ο πατέρας του καταγόταν από τον δήμο Γαργηττού, από το παλιό επιφανές Αθηναϊκό γένος των Φιλαϊδών και συμμετείχε στον αποικισμό της Σάμου. Ο Επίκουρος ανατράφηκε στην

Επίκουρος, Η Μαρτυρία των Αισθήσεων και ο Κανών

Γνώμες

Το αλάνθαστο των αισθήσεων δεν μας εξασφαλίζει το δρόμο προς την παντογνωσία. Οι αισθητηριακές εντυπώσεις είναι απόλυτα αξιόπιστες, αλλά θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε πως δεν είναι απόλυτα διαθέσιμες.

Τίποτε στο σύμπαν δεν παράγει εικόνες, ήχους ή μυρωδιές που να είναι προσιτές οπουδήποτε, στον καθένα και ανά πάσα στιγμή. Αντικείμενα μικροσκοπικού μεγέθους ή πολύ μακρινών αποστάσεων είναι δυνατό να μην ξεπερνούν το κατώφλι της αισθητηριακής αντίληψης, γεγονός που τα καθιστά αόρατα, άηχα, ή άοσμα. Ακόμη και μεγάλα αντικείμενα που

Επίκουρος, τα 4 κριτήρια της αλήθειας

O Επίκουρος είχε θέσει ως βάση του όλου στοχασμού αναφορικά με τον φυσικό κόσμο την προτεραιότητα της αισθητηριακής αντίληψης.

Η μαρτυρία που παρέχουν οι αισθήσεις προηγείται και είναι ανώτερη από κάθε τέτοιο στοχασμό ή θεωρία. Οι αισθήσεις αποτελούν το βασικότερο κριτήριο της αλήθειας.

Όλη η έρευνα αναφορικά με την πραγματικότητα του φυσικού κόσμου πρέπει να αρχίζει από τη μαρτυρία που παρέχουν οι αισθήσεις και σταθερά να παραπέμπει σ’ αυτήν. Aυτό το γνωσιολογικό αξίωμα αντανακλά την οντολογική δομή του φυσικού κόσμου, την οποία

Επίκουρος και εξουσία..

Κείμενο του Μπάμπη Πατζόγλου*: Στο παρόν κείμενο, θα μας απασχολήσει η σφοδρή σύγκρουση του Επίκουρου με την εξουσία. Σύγκρουση, η οποία συμπυκνώνεται σε δύο λέξεις που είναι το «Λάθε Βιώσας.». Αυτό το «Λάθε Βιώσας» που σημαίνει να ζεις στην αφάνεια, ή να περνάς την ζωή σου απαρατήρητος.

Τι σημαίνει όμως να ζεις στην αφάνεια; Άραγε εδώ έχουμε να κάνουμε με μία άρνηση; με μία αποχή; Μήπως έχουμε να κάνουμε με μία αδιαφορία προς τα κοινά; Με μία απαξίωση;

Όμως η άρνηση αυτή, γίνεται κατάφαση από μόνη της.

Ίρβιν Γιάλομ (Irvin David Yalom), «Εάν σας μιλούσε ο Επίκουρος αυτή τη στιγμή, θα σας παρότρυνε να απλοποιήσετε τη ζωή σας»

Εάν σας μιλούσε ο Επίκουρος αυτή τη στιγμή, θα σας παρότρυνε να απλοποιήσετε τη ζωή σας. Ακούστε πώς θα το έθετε, εάν τον είχαμε μαζί μας τώρα: «Παιδιά μου, οι ανάγκες σας είναι λίγες, είναι εύκολο να τις καλύψετε και μπορείτε να αντέξετε κάθε απαραίτητη ταλαιπωρία. Μην περιπλέκετε τη ζωή σας με τέτοιους τετριμμένους στόχους όπως πλούτη και φήμη: Είναι ο εχθρός της ATΑΡΑΞΙΑΣ. Η φήμη, για παράδειγμα, δεν είναι παρά οι απόψεις που έχουν οι άλλοι για μας και αυτό σημαίνει ότι θα έπρεπε να ζήσουμε τη ζωή μας όπως επιθυμούν οι άλλοι.

Επίκουρος, «Οι επιθυμίες»

Ο άνθρωπος αισθάνεται κάποιες ανάγκες και επιθυμεί να τις ικανοποιήσει, γιατί έτσι αισθάνεται ηδονή και φτάνει στην ευδαιμονία. Οι επιθυμίες που έχει ο άνθρωπος στη ζωή του διακρίνονται σε:

• Φυσικές και αναγκαίες (π.χ. η επιθυμία για το νερό είναι και φυσική και αναγκαία, για να επιβιώσει ο άνθρωπος). Πολύ εύκολα μπορεί ο άνθρωπος να ικανοποιήσει αυτές τις επιθυμίες.

• Φυσικές και μη αναγκαίες (π.χ. η επιθυμία για εκλεκτά φαγητά). Ο άνθρωπος

Βιογραφία: Επίκουρος (341 π.Χ. - 270 π.Χ.)

Ο Επίκουρος ήταν Αθηναίος, γιος του Νεοκλή, από τον δήμο Γαργηττού, και καταγόταν από το παλιό επιφανές Αθηναϊκό γένος των Φιλαϊδών (Διογ. Λαέρτ. 10,1). Είναι, επομένως, μαζί με τον Πλάτωνα (και τον Σπεύσιππο), ο μόνος Αθηναίος από τους φιλοσόφους της γενιάς του και των δύο προηγούμενων γενεών, ενώ όλοι οι άλλοι ήταν ξένοι. Από αυτό το γεγονός θα πρέπει να επηρεάστηκε πάρα πολύ η στάση και του Επικούρου, όπως και του Πλάτωνος. Γιατί δεν είναι βεβαίως σύμπτωση ότι ο Αθηναίος Πλάτων δεν μπόρεσε ποτέ πια να απαλλαγεί εντελώς από το νεανικό βίωμα της κατάρρευσης της χώρας και του κράτους του

Επίκουρος, «Η επικούρεια τετραφάρμακος»

Όλη η φιλοσοφία σύμφωνα με τον Επίκουρο, πρέπει να υπηρετεί ένα χρήσιμο σκοπό για την ανθρώπινη ζωή, διαφορετικά αυτή δεν έχει νόημα και σημασία.

«Μάταιος (κενός) είναι ο φιλοσοφικός λόγος που δεν θεραπεύει κανένα ανθρώπινο πάθος, ακριβώς όπως η ιατρική δεν οφελεί παρά μόνο όταν θεραπεύει τις αρρώστιες του σώματος, έτσι και η φιλοσοφία δεν προσφέρει τίποτα, αν δεν απαλλάσσει την ψυχή από τα πάθη της.»

Επίκουρος, «Επιστολή προς Ηρόδοτο - "περί φύσεως"»

Η Επιστολή προς Ηρόδοτο είναι η πρώτη από τις τρεις Επιστολές  που αποτελούν επιτομές της  επικούρειας   φιλοσοφίας   και   αναφέρεται  στην  φυσική   θεωρία   του  Επίκουρου.  Έχει διασωθεί από τον Διογένη Λαέρτιο ( 3ος αιώνας μ.χ.) και περιλαμβάνεται στο 10ο βιβλίο του έργου του: «Βίοι και γνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων και εν των εκάστη αιράσει αρεσκόντων εν επιτόμω συναγωγή» Η Επιστολή απευθύνεται σε προχωρημένους, σε εκείνους που είτε έχουν μελετήσει και γνωρίζουν την επικούρεια φυσιολογία είτε ασχολούνται συστηματικά με την έρευνα και τη μελέτη  της  φύσεως  και  «είναι  ένα  από  τα  πλέον δύσκολα   και σκοτεινά   κείμενα   στην Ελληνική γλώσσα».

Επίκουρος, «Επιστολή προς Πυθοκλή - Επιτομή περί ουρανίων φαινομένων (Φυσιολογία)»

Ο βίος του Επίκουρου υπάρχει στο έργο του Διογενη Λαέρτιου "Βίοι καιγνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων και των εκάστη αιρέσει αρε-σκόντων εν επιτόμω συναγωγή", το οποίο σώζεται ακέραιο ως τιςημέρες μας. Το έργο αναφέρεται για λόγους συντομίας, "Βίοι φιλοσόφων". Οι ερευνητές έχουν χρονολογήσει τη συγγραφή του, τον 3ο αι. μ.Χ. Οι "Βίοι φιλοσόφων" αναπτύσσονται σε 10 βιβλία. Το 10ο βιβλίο αναφέρεται στο βίο του Επίκουρου. Στο βιβλίο ο Διογένης περιλαμβάνει την επιστολή του Επίκουρου στον Πυθοκλή η οποία αποτελεί την επιτομή της φιλοσοφίας του στα θέματα των μετεώρων, δηλαδή των ουρανίων.

Επίκουρος, «Επιστολή προς Μενοικέα - "Περί βίου"»

H επιστολή του Επίκουρου προς Μενοικέα εντοπίζεται στο έργο «Βίοι και γνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων και των εκάστη αιρέσει αρεσκόντων εν επιτόμω συναγωγή» του Διογένη Λαέρτιου, ιστοριογράφου των φιλοσόφων της αρχαιότητας. Στο δέκατο και τελευταίο βιβλίο του έργου αυτού περιλαμβάνεται ο βίος του Επίκουρου και η φιλοσοφία του, η οποία παρουσιάζεται μέσω των τριών επιτομικών επιστολών, των «κύριων δοξών» και διανθίζεται με σχόλια του συγγραφέα. Η επιστολή “προς Μενοικέα” αποτελεί την επιτομή της Ηθικής φιλοσοφίας του Επίκουρου «Περί βίου».