Η ιστορία και η ρίζα μιας έκφρασης: "Έμεινε στα κρύα του λουτρού"

Η φράση σώζεται από τη βυζαντινή εποχή, όταν τα δημόσια λουτρά είχαν τρία διαδοχικά διαμερίσματα: το πρώτο, όπου οι λουόμενοι περίμεναν τη σειρά τους, το δεύτερο (που οι Ρωμαίοι ονόμαζαν «frigidarium» και οι Βυζαντινοί «κρύον») όπου έβγαζαν τα ρούχα τους και προετοιμάζονταν για το λουτρό και το τρίτο («στα θερμά») όπου λούζονταν.

Πολλές φορές όμως, ενώ οι επισκέπτες ήταν έτοιμοι να περάσουν από τα «κρύα» στα «θερμά», κάτι απρόοπτο συνέβαινε ή κάποιο σοβαρό γεγονός και αιφνιδίως σταματούσε η λειτουργία των λουτρών.
 

Όπως αντιλαμβάνεστε λοιπόν, οι επισκέπτες δεν προχωρούσαν στο θερμό διαμέρισμα ώστε να πλυθούν, άρα και ο λόγος για τον οποίον πήγαν στα λουτρά δεν ολοκληρωνόταν. ‘Εμεναν, λοιπόν, στα κρύα του λουτρού και δεν προχωρούσαν στο θερμό μέρος.

Και, αφού ως γεγονός αυτό δεν ήταν καθόλου ευχάριστο, έμενε δηλαδή ο σκοπός του εν δυνάμει λουόμενου ανεκπλήρωτος, παρέμεινε η φράση και άρχισε να χρησιμοποιείται σε παρόμοιες εκφάνσεις της καθημερινότητας.

Λέγεται δηλαδή σε περιπτώσεις στις οποίες διαψεύδονται οι προσδοκίες κάποιου τη στιγμή, ακριβώς που είχε αρχίσει να πιστεύει ότι θα εκπληρωθούν (Μπαμπινιώτης).

Δηλώνει επίσης το ανικανοποίητο και πολλές φορές χρησιμοποιείται ως έκφραση απογοήτευσης για κάτι που δεν φαίνεται να πραγματοποιείται. Πολλές φορές δε τη χρησιμοποιούμε και ειρωνικά για να δείξουμε ότι κάποιος θα την πατήσει όσες προσπάθειες και να κάνει. (π.χ. Μέχρι και αυτοκίνητο της έταξε της Μαρίας, αλλά αυτή αρραβωνιάστηκε το Γιάννη και έμεινε ο Πέτρος στα κρύα του λουτρού.) πηγή

 Οι δύο εκδοχές για την προέλευση της γνωστής έκφρασης